QISHLOQ XO‘JALIGIGA MO‘LJALLANGAN YERLARNI BOSHQA YER TOIFALARIGA O‘TKAZISHNING MIQDORIY VA SIFAT O‘ZGARISHLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18865717Keywords:
qishloq xo‘jaligi yerlari, yer toifalari, yer konversiyasi, yer fondi toifalari, yer sifati, tuproq unumdorligi, sug‘oriladigan yerlar, melioratsiya, indikatorlar.Abstract
Qishloq xoʻjaligiga moʻljallangan yerlarni (QXY) sanoat, transport, aholi punktlari, rekreatsiya va boshqa
ehtiyojlar uchun boshqa yer toifalariga oʻtkazish jarayoni hududiy rivojlanishning muhim omili hisoblanadi. Biroq mazkur
jarayon yer resurslarining miqdoriy (maydon, tarkib, tuzilma) va sifatiy (tuproq unumdorligi, meliorativ holat, ekologik
xizmatlar) ko‘rsatkichlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu maqolada konversiya (toifa o‘zgarishi) natijasida yuzaga
keladigan miqdoriy va sifatiy transformatsiyalar tizimli ravishda tahlil qilinadi, baholash indikatorlari hamda hisoblash
yondashuvlari taklif etiladi. O‘zbekiston qonunchiligiga muvofiq, yerlarni bir toifadan boshqasiga o‘tkazish asosiy
foydalanish maqsadi o‘zgargan taqdirda amalga oshiriladi. QXYni boshqa toifaga o‘tkazishda, ayniqsa sug‘oriladigan
yerlar bo‘yicha, maxsus tartib-taomillar belgilangan [1].
References
1. O‘zbekiston Respublikasi Yer kodeksi. – “Yer fondi toifalari va ularni o‘zgartirish tartibi” boblari. – 8–18, 36–38,
79–81-moddalar (yoki 12–38-betlar).
2. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Qishloq xo‘jaligi yerlaridan oqilona foydalanish va ularni muhofaza
qilish tartibi to‘g‘risida”gi qarori. – Yerlarni toifalararo o‘tkazish, ekspertiza va kompensatsiya mexanizmlari. – 5–27-
betlar.
3. FAO. Land Evaluation Framework. – Rome: Food and Agriculture Organization of the United Nations. – 15–64-betlar.
4. FAO. Land Quality Indicators and Land Condition Change. – Yer holatini baholash indikatorlari. – 22–58-betlar.
5. OECD. Measuring the Environmental Performance of Agriculture. – Paris: Organisation for Economic Co-operation
and Development.
6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Xorazm viloyatini 2022–2026-yillarda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish choratadbirlari
to‘g‘risida”gi qarori.
7. O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi vazirligi me’yoriy hujjatlari. – Agriekologik
indikatorlar tizimi (yer, suv, tuproq). – 34–79-betlar.
8. Turayev R.A. Yer monitoringi. O‘quv qo‘llanma. – Toshkent, 2022.
9. Raxmonov A. Qishloq xo‘jaligi yerlarining meliorativ holati va barqaror boshqaruvi. – Toshkent: “Innovatsiya”, 2020
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.