SOLIQ NAZORATINI TAŞKIL ETIŞ SAMARADORLIGINI OŞIRIŞ YÖLLARI

Authors

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.24248477

Abstract

Maqolada Özbekistonda soliq nazoratini taşkil etişning 2022–2026-yillardagi holati, uning samaradorligini belgilovçi omillar va takomillaştiriş yönalişlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda Soliq qömitasining rasmiy ma’lumotlari, 2026-yilning birinçi çoragi va yanvar–may oylaridagi audit natijalari, Davlat budjetining 2026-yil I yarim yillik ijrosi hamda OECD Soliq ma’muriyatçiligi böyiça forumi materiallari asos qilib olindi. Anıqlanişiça, soliq tuşumlari 2022-yildagi 148,4 trln sömdan 2024-yilda 199,5 trln sömga yetgan, 2025-yilda esa oldingi yilga nisbatan 24,3 foizga oşgan; şu bilan birga, yaşirin iqtisodiyot uluşi 28 foiz darajasida baholanmoqda. Tahlil asosida soliq nazoratini xavfga asoslangan toifalaş, avtokameral nazoratni profilaktik mexanizmga aylantiriş, çakana savdoni raqamlaştiriş, yagona ma’lumotlar platformasini yaratiş va içki halollik nazoratini kuçaytirişdan iborat takliflar işlab çiqildi.

Keywords

soliq nazorati, soliq ma’muriyatçiligi, xavfga asoslangan nazorat, soliq auditi, kameral nazorat, yaşirin iqtisodiyot, raqamli nazorat, soliq tuşumlari, soliq intizomi

References

  1. 1.1. O‘zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi: 2019-yil 30-dekabrdagi O‘RQ-599-son Qonun. – 2020-yil 1-yanvardan kuchga kirgan.
  2. 2.2. Davlat soliq qo‘mitasi. Soliq auditini o‘tkazish to‘g‘risida nizom. – 2020-yil 30-iyundan kuchga kirgan.
  3. 3.3. Davlat soliq qo‘mitasi. Kameral soliq tekshiruvini o‘tkazish to‘g‘risida nizom. – 2020-yil 29-maydan kuchga kirgan.
  4. 4.4. O‘zbekiston Respublikasi Soliq qo‘mitasi. 2024-yil yakunlari: biznes rivoji va soliq tushumlari (brifing). – Toshkent, 2025-yil 7-yanvar.
  5. 5.5. O‘zbekiston Respublikasi Soliq qo‘mitasi. Soliq qo‘mitasi faoliyatining 2024-yildagi yakunlari: natija va kelgusi rejalar (press-reliz). – Toshkent, 2025-yil 1-aprel.
  6. 6.6. Soliq tizimida 53 xodim jazolandi, 9 rahbar ishdan bo‘shatildi (Soliq qo‘mitasi kengaytirilgan Hay’at yig‘ilishi) // Yuz.uz, 2026-yil 23-yanvar.
  7. 7.7. Soliq tushumlari: 2026-yil boshidan foyda, yer soliqlari va QQS tushumlari keskin oshdi // Spot.uz, 2026-yil 9-may.
  8. 8.8. 2022-yilda soliq organlari tomonidan 148,4 trln so‘m tushum ta’minlandi // Spot.uz, 2023-yil 11-yanvar.
  9. 9.9. 2026-yilning birinchi yarmi uchun davlat byudjetining ijrosi. Defitsit 14 trln so‘mgacha qisqardi // Kun.uz, 2026-yil 18-sentyabr.
  10. 10.10. Besh oylik soliq auditlarida 5,5 trln so‘mlik qoidabuzarlik aniqlandi // Zamin.uz, 2026-yil.
  11. 11.11. Soliq qo‘mitasi keshbek bekor qilinmasligini ma’lum qildi // Zamin.uz, 2026-yil.
  12. 12.12. 2030-yilgacha soliq tushumlarini 491,5 trln so‘mga yetkazish reja qilinmoqda // Anhor.uz, 2026-yil 6-aprel.
  13. 13.13. OECD (2020). Tax Administration 3.0: The Digital Transformation of Tax Administration. – Paris: OECD Publishing.
  14. 14.14. OECD (2025). Tax Administration 2025: Comparative Information on OECD and other Advanced and Emerging Economies. – Paris: OECD Publishing.
  15. 15.15. Tax Authorities Increasingly Use AI in Audits, OECD Report Finds // Bloomberg Tax, 2025.
  16. 16.16. Allingham M.G., Sandmo A. Income tax evasion: a theoretical analysis // Journal of Public Economics. – 1972. – Vol. 1, No. 3–4. – P. 323–338.
  17. 17.17. Alm J. What motivates tax compliance? // Journal of Economic Surveys. – 2019. – Vol. 33, No. 2. – P. 353–388.
  18. 18.18. Slemrod J. Tax compliance and enforcement // Journal of Economic Literature. – 2019. – Vol. 57, No. 4. – P. 904–954.
  19. 19.19. Pomeranz D. No taxation without information: Deterrence and self-enforcement in the value added tax // American Economic Review. – 2015. – Vol. 105, No. 8. – P. 2539–2569.
  20. 20.20. Keen M., Smith S. VAT fraud and evasion: What do we know and what can be done? // National Tax Journal. – 2006. – Vol. 59, No. 4. – P. 861–887.
  21. 21.21. https://gov.uz/oz/soliq/news/view/33122
  22. 22.22. https://gov.uz/oz/soliq/news/view/42899
  23. 23.23. https://gov.uz/oz/soliq/news/view/46145
  24. 24.24. https://yuz.uz/uz/news/soliq-tizimida-53-xodim-jazolandi-9-rahbar-ishdan-boshatildi
  25. 25.25. https://www.spot.uz/oz/2026/05/09/tax-revenue/
  26. 26.26. https://www.spot.uz/oz/2023/01/11/tax-revenues/
  27. 27.27. https://kun.uz/news/2026/09/18/2026-yilning-birinchi-yarmi-uchun-davlat-byudjetining-ijrosi-defitsit-14-trln-somgacha-qisqardi
  28. 28.28. https://daryo.uz/ScI-GylDghttps://zamin.uz/uz/iqtisodiyot/208321-besh-oylik-soliq-auditlarida-55-trln-somlik-qoidabuzarlik-aniqlandi.html
  29. 29.29. https://zamin.uz/uz/iqtisodiyot/211474-soliq-qomitasi-keshbek-bekor-qilinmasligini-malum-qildi.html
  30. 30.30. https://anhor.uz/uzl/news/soliq-tushumlarini-491-5-trillion-somga-yetkazish-reja-qilinmoqda/
  31. 31.31. https://buxgalter.uz/oz/publish/group5104_soliq_nazorati?page=4
  32. 32.32. https://news.bloombergtax.com/daily-tax-report/tax-authorities-increasingly-use-ai-in-audits-oecd-report-finds

Downloads

Published

2026-11-15

How to Cite

Xoldorov, J. Q. oğli. (2026). SOLIQ NAZORATINI TAŞKIL ETIŞ SAMARADORLIGINI OŞIRIŞ YÖLLARI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(11), 420–426. https://doi.org/10.5281/zenodo.24248477