MINTAQA IQTISODIYOTINI INNOVATSION RIVOJLANTIRIŞDA XORIJIY INVESTITSIYALARDAN SAMARALI FOYDALANIŞNING EKONOMETRIK MODELLARI (QAŞQADARYO VILOYATI MISOLIDA)
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.24106351Abstract
Qaşqadaryo viloyati iqtisodiyotiga jalb qilingan xorijiy investitsiya va kreditlardan foydalaniş samaradorligi 2010–2025-yillardagi rasmiy statistik ma’lumotlar asosida ekonometrik baholandi. Tadqiqotning maqsadi xorijiy investitsiyalarning yalpi hududiy mahsulot (YaHM) dinamikasi bilan boğliqligini anıqlaş hamda ularni innovatsion rivojlanişga yönaltiriş böyiça taklifl ar işlab çiqişdan iborat. Şu maqsadda real YaHM, xorijiy va içki investitsiyalar örtasidagi boğliqlik log-çiziqli regressiya, ösiş modeli, Granjer testi va kapital siğimi koeffi tsiyenti (ICOR) yordamida tahlil qilindi. Natijalar xorijiy investitsiya va kreditlarning nominal hajmi 2010–2025-yillarda 64,6 barobar, real YaHM esa 2,2 barobar oşganini körsatdi. Trend ta’siri hisobga olinganda xorijiy investitsiyalar böyiça elastiklik koeffi tsiyenti manfi y (−0,029), içki investitsiyalar böyiça esa ijobiy va statistik jihatdan ahamiyatli (0,069) böldi. 2018–2020-yillarda ICOR körsatkiçi 29,2 gaça oşgan, 2021–2025-yillarda esa 5,7 gaça pasaygan. Tadqiqotning ilmiy yangiligi xorijiy investitsiyalardan foydalaniş samaradorligini ekonometrik baholaş hamda uning tarmoq tuzilmasi va loyihalarni işga tuşiriş muddatlari bilan ehtimoliy boğliqligini tahlil qilişdan iborat. Kalit sözlar: xorijiy investitsiyalar, mintaqa iqtisodiyoti, innovatsion rivojlaniş, yalpi hududiy mahsulot, ekonometrik model, elastiklik, ICOR, Qaşqadaryo viloyati.Keywords
xorijiy investitsiyalar, mintaqa iqtisodiyoti, innovatsion rivojlaniş, yalpi hududiy mahsulot, ekonometrik model, elastiklik, ICOR, Qaşqadaryo viloyati.References
- 1.Özbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 28-yanvardagi PF-60-son «2022–2026-yillarga möljallangan Yangi Özbekistonning taraqqiyot strategiyasi töğrisida»gi Farmoni [Elektron resurs]. – 2022. – URL: https://lex.uz/docs/5841063.
- 2.Özbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. Asosiy kapitalga xorijiy investitsiya va kreditlar (kod 1.04.01.0025) [Elektron resurs] : statistik ma’lumotlar töplami. – 2026. – URL: https://api.siat. stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_1901.pdf.
- 3.Qaşqadaryo viloyati statistika boşqarmasi. Press-reliz: Qaşqadaryo viloyatida asosiy kapitalga investitsiyalar (2025-yil yanvar–dekabr) [Elektron resurs]. – 2026. – URL: https://qashstat.uz/uploads/ press25/INV-PR-UZ-12-2025.pdf.
- 4.Uzbekistan Attracts Over $2.3B for Its New GTL Plant [Electronic resource]. (2018). Trend News Agency.
- 5.Uzbekistan, G. T. L. (2021). Plant Launched [Electronic resource]. Kun.uz.
- 6.Solow, R. M. (1956). A Contribution to the Theory of Economic Growth. The Quarterly Journal of Economics, 70(1), 65–94.
- 7.Romer, P. M. (1990). Endogenous Technological Change. Journal of Political Economy, 98(5).
- 8.Borensztein, E. (1998). De Gregorio J., Lee J.-W. How Does Foreign Direct Investment Affect Economic Growth?. Journal of International Economics, 45(1), 115–135.
- 9.Alfaro, L., Chanda, A., Kalemli-Ozcan, S., & Sayek, S. (2004). FDI and Economic Growth: The Role of Local Financial Markets. Journal of International Economics, 64(1), 89–112.
- 10.Carkovic, M., & Levine, R. (2005). Does Foreign Direct Investment Accelerate Economic Growth?. Does Foreign Direct Investment Promote Development? / ed. by T. H. Moran, E. M. Graham, M. Blomström, 195–220.
- 11.Javorcik, B. S. (2004). Does Foreign Direct Investment Increase the Productivity of Domestic Firms? In Search of Spillovers Through Backward Linkages. American Economic Review, 94(3), 605–627.
- 12.Sachs, J. D., & Warner, A. M. (2001). The Curse of Natural Resources. European Economic Review, 45(4), 827–838.
- 13.Törayev, J. T. (2026). Investitsion muhit boşqaruvini takomillaştiriş (Qaşqadaryo viloyati misolida) [Elektron resurs] : iqtisodiyot fanlari böyiça falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. Toşkent davlat iqtisodiyot universiteti.
- 14.Eşmatov, D. A. (2026). Hududiy investitsiyalarni baholaşning ekonometrik modeli [Elektron resurs]. Marketing, (5).
- 15.Özbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. Yalpi içki (hududiy) mahsulot hajmi (yillik) (kod 1.01.03.0001) [Elektron resurs] : statistik ma’lumotlar töplami. – 2026. – URL: https://api.siat. stat.uz/media/uploads/sdmx/sdmx_data_1299.pdf.
- 16.Özbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. Yalpi içki (hududiy) mahsulotning ösiş sur’atlari (yillik) [Elektron resurs] : statistik ma’lumotlar töplami. – URL: https://siat.stat.uz/data/658/.
- 17.Qaşqadaryo viloyati statistika boşqarmasi. Asosiy kapitalga özlaştirilgan investitsiyalar (joriy narxlarda, mlrd söm) [Elektron resurs]. – 2024. – URL: https://qashstat.uz/files/285/Investitsiyalar/4507/Asosiykapitalga-ozlashtirilgan-investitsiyalar-joriy-narxlarda-mlrd-som.pdf.
- 18.Newey, W. K., & West, K. D. (1987). A Simple, Positive Semi-Definite, Heteroskedasticity and Autocorrelation Consistent Covariance Matrix. Econometrica, 55(3), 703–708.
- 19.Granger, C. W. J. (1969). Investigating Causal Relations by Econometric Models and Cross-Spectral Methods. Econometrica, 37(3), 424–438.
- 20.Shavkat Mirziyoyev Launches Shurtan Gas Chemical Complex Expansion Project [Electronic resource]. (2021). Tashkent Times.
Downloads
Published
2026-11-10
How to Cite
Böriyev, S. N. (2026). MINTAQA IQTISODIYOTINI INNOVATSION RIVOJLANTIRIŞDA XORIJIY INVESTITSIYALARDAN SAMARALI FOYDALANIŞNING EKONOMETRIK MODELLARI (QAŞQADARYO VILOYATI MISOLIDA). GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(11), 116–122. https://doi.org/10.5281/zenodo.24106351
Issue
Section
Articles
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.


