XALQARO STANDARTLAR ASOSIDA IJARA MUNOSABATLARI VA INVESTITSION AKTIVLARNI HISOBGA OLISHNI TAKOMILLASHTIRISH

Authors

  • Salima Rayimovna Egamberdiyeva Qarshi davlat texnika universiteti “Buxgalteriya hisobi va audit” kafedrasi professori, iqtisod fanlari nomzodi

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.23906929

Abstract

Mazkur maqolada foydalanish huquqidagi aktivlar, investitsion aktiv tushunchasining iqtisodiy mazmuni, ularni tasniflash va tavsiflash hamda ularni xalqaro standartlar talablari asosida tan olish, baholash va hisobga olishning o‘ziga xos xususiyatlari, investitsion aktivlarni hisobotlarda aks ettirishning maqsadi, vazifalari, asosiy tamoyillari hamda ularning axborotdan foydalanuvchilar uchun ahamiyati, investitsion aktivlarning kirimini, amortizatsiyasini va chiqimini hisobga olishning hozirgi holati, ularning hisobotlaridagi muammolar va ularning yechimlari hamda aktivlar hisobi va hisobotini takomillashtirish kabi masalalar yoritilgan.

Keywords

foydalanish huquqidagi aktivlar, investitsion aktiv, investitsiya ko‘chmas mulk, investitsion moddiy aktivlar

References

  1. 1.Oʻzbekiston Respublikasi moliya vazirining 2022-yil 10-noyabrdagi 61-son buyrugʻiga 25-ilova. 40-sonli BHXS “Investitsion mulk — koʻchmas mulk”. https://nrm.uz/contentf?doc
  2. 2.Oʻzbekiston Respublikasi moliya vazirining 2022-yil 10-noyabrdagi 61-son buyrugʻiga 42-ilova. Moliyaviy hisobotning 16-sonli “Ijara” nomli xalqaro standarti (16-MHXS).
  3. 3.Moliya vazirining 2009-yil 6-apreldagi 41-sonli buyrugʻi bilan tasdiqlangan (6-sonli BHMS) “Ijara hisobi”.
  4. 4.S. N. Tashnazarov. Moliyaviy buxgalteriya hisobi 1: darslik / Samarqand iqtisodiyot va servis instituti. — Samarqand: “STEP-SEL” MCHJ nashriyoti, 2023. — 580 bet. 481-bet.
  5. 5.Egamberdiyeva S. R. (2021). Moliyaviy va boshqaruv hisobi. Darslik. Qarshi: “Intellekt” nashriyoti, 573 bet.
  6. 6.Abdusalomova, N. B., & Temirov, F. T. (2021). Moliyaviy hisob. Oʻquv qoʻllanma. Iqtisodiyot.
  7. 7.Sh. T. Ergasheva, F. T. Temirov, D. M. Mavlyanova. Buxgalteriya hisobi. Oʻquv qoʻllanma. — T.: “Innovatsion rivojlanish nashriyot-matbaa uyi”, 2021. — 290 b.
  8. 8.R. D. Dusmuratov. Buxgalteriya hisobi nazariyasi. Darslik. — T.: “Yangiyul polygraph service”, 2020. — 495 bet.
  9. 9.Karimov, A. A., Kurboboyev, J. K., & Jumanazarov, S. A. (2020). Buxgalteriya hisobi. 1-qism. Darslik. “Iqtisod-Moliya”.
  10. 10.Уразов, К. Б., & Пўлатов, М. Э. (2020). Бухгалтерия ҳисоби. Дарслик. “Инновацион ривожланиш нашриёт-матбаа уйи”.
  11. 11.Робин Джойс. (2017). Учебное пособие по МСФО. http://finotchet.ru/articles/1272/
  12. 12.Joʻrayev, N., Abduvaxidov, F., & Sotivoldieva, D. (2010). Moliyaviy va boshqaruv hisobi: darslik. TDIU.
  13. 13.А. Ибрагимов, И. Очилов, И. Қўзиев, Н. Ризаев. Молиявий ва бошқарув ҳисоби. Ўқув қўлланма. — Т.: «Iqtisod-Moliya», 2008.
  14. 14.Бухгалтерский финансовый учет. Камышанов П. И., Камышанов А. П. 2-е изд., испр. и доп. — М., 2005. — 656 с. 15. Ф. Ф. Ғуломова. Бухгалтерия ҳисобини мустақил ўрганиш учун қўлланма. Тошкент: “Иқтисодиёт ва ҳуқуқ дунёси” нашриёт уйи, 2004. — 440 б. (“Солиқ ва божхона хабарлари” газета кутубхонаси). 228-бет.
  15. 15.Инвестиции: учебник / под ред. В. В. Ковалева, В. В. Иванова, В. А. Лялина. — М.: ООО «ТК Велби», 2003. — 440 с.
  16. 16.Egamberdiyeva, S. R. (2026). Aktivlarni hisobga olish, tavsiflash va tasniflashga zamonaviy yondashuv. Innovatsion iqtisodiyot. Ilmiy-amaliy elektron jurnal. 6-jild, 6-son, iyun, 2026. 176–180-betlar.
  17. 17.Egamberdiyeva, S. R. (2026). Aktivlar hisobi va hisobotini takomillashtirish. Innovatsion iqtisodiyot. Ilmiy-amaliy elektron jurnal. 5-jild, 5-son, may, 2026. 188–192-betlar.
  18. 18.Gozieva Mokhira Rustamovna. Uzoq muddatli aktivlarning nazariy masalalari. Marketing. Ilmiy, amaliy va ommabop jurnal. Elektron nashr. 2025-yil 29-avgust. 52–60-betlar.
  19. 19.Muzrapova, Sh. S. (2025). Investitsion mulk hisobini xalqaro standartlar asosida transformatsiya qilish. Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot jurnali. 2025-yil, fevral, 2-son. 1386–1390-betlar.
  20. 20.Muzrapova, Sh. S. (2025). Aksiyadorlik jamiyatlarida investitsion mulk hisobini takomillashtirish: iqtisodiyot fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati. Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti.
  21. 21.Muxammadiyev, Z. U. (2025). Korxonalarning raqamli va yashil iqtisodiyotga kapital investitsiyalari buxgalteriya hisobi metodologiyasini takomillashtirish: iqtisodiyot fanlari doktori (DSc) dissertatsiyasi avtoreferati. Samarqand iqtisodiyot va servis instituti.
  22. 22.Хамдамов Б. К., Обидхонов Х. Х. Учет инвестиционной недвижимости в Республике Узбекистан и ее гармонизация в МСФО. Иқтисодиётда инновациялар. 2023 йил, 01. 22–28-бетлар. 44. Chen Chen, Kin Lo, Desmond Tsang, Jing Zhang. “Understanding accounting discretion in China: An analysis of fair value reporting for investment property”. J. Account. Public Policy 39 (2020) 106766. https://pdf.sciencedirectassets. com/271662/
  23. 23.Дружиловская, Э. С. (2014). Международный бухгалтерский учет. Проблемы учета. 39 (333).
  24. 24.Tatyana Shalunova (2022). Investitsiyaviy mulkka boshqacha nazar // gazeta SBX, 2014, № 35. https://gazeta.norma. uz/publish/doc/text107819_investiciyaviy_mulkka_boshqacha_nazar
  25. 25.Ганин, Б. Г. (2008). Учет и оценка инвестиционной собственности. 08.00.12.
  26. 26.Avloqulov, A. Z. (2007). Iqtisodiyotni erkinlashtirish sharoitida investitsion mulk hisobi va auditini takomillashtirish. I. f. n. dissertatsiyasi avtoreferati.
  27. 27.Toʻrayev, A. N., et al. (2019). Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari. Oʻquv qoʻllanma. Iqtisod-Moliya.
  28. 28.Азрилян, А. Н., et al. (1999). Большой бухгалтерский словарь. Институт новой экономики.

Downloads

Published

2026-10-01

How to Cite

Egamberdiyeva, S. R. (2026). XALQARO STANDARTLAR ASOSIDA IJARA MUNOSABATLARI VA INVESTITSION AKTIVLARNI HISOBGA OLISHNI TAKOMILLASHTIRISH. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(10), 11–19. https://doi.org/10.5281/zenodo.23906929