KREDIT SKORING TIZIMLARIDA SUN’IY INTELLEKT VA MASHINAVIY O‘QITISH TEXNOLOGIYALARINI QO‘LLASHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI

Authors

  • Feruza Nabiyeva

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.22689373

Abstract

Bank tizimida kredit skoring jarayonlarini sun’iy intellekt va mashinaviy o‘qitish texnologiyalari asosida
takomillashtirishning zamonaviy yondashuvlari tadqiq etilgan. Kredit skoring modellarining an’anaviy statistik usullardan
mashinaviy va chuqur o‘qitish modellariga evolyutsiyasi, ularning qarz oluvchilar defoltini prognozlash imkoniyatlari hamda
vaqt davomida prognozlar barqarorligini ta’minlash masalalari yoritilgan. Shuningdek, kredit skoring samaradorligini
oshirishda Particle Swarm Optimization (PSO) algoritmi asosida xususiyatlarni tanlash va modellarni optimallashtirish
imkoniyatlari tahlil qilingan. Tadqiqot natijalari sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanish kredit skoring modellarining
prognozlash aniqligi, barqarorligi va shaffofligini oshirish, shuningdek, banklarda kredit riskini baholash jarayonlarini
takomillashtirish uchun muhim imkoniyatlar yaratishini ko‘rsatadi

Keywords

kredit skoring, sun’iy intellekt, mashinaviy o‘qitish, kredit riski, defolt ehtimoli, Particle Swarm Optimization (PSO), prognozlash aniqligi, model barqarorligi.

Author Biography

Feruza Nabiyeva

TDIU “Raqamli iqtisodiyot va axborot xavfsizligi” kafedrasi assistenti

References

1. Mays E. Handbook of Credit Scoring. — Chicago, IL, USA; London, UK: Global Professional Publishing,

1995.

2. Jensen H. L. Using neural networks for credit scoring // Managerial Finance. — 1992. — Vol. 18. — P.

15–26.

3. Levine R. Foreign banks, financial development, and economic // International Financial Markets:

Harmonization versus Competition. — Washington, DC, USA: AEI Press, 1996. — P. 224–255.

4. Torvekar N., Game P. S. Predictive analysis of credit score for credit card defaulters // International Journal

of Recent Technology and Engineering. — 2019. — Vol. 7. — P. 4.

5. Thomas L., Crook J., Edelman D. Credit Scoring and Its Applications. — Philadelphia, PA, USA: SIAM,

2017.

6. West D. Neural network credit scoring models // Computers & Operations Research. — 2000. — Vol. 27.

— P. 1131–1152.

7. Abdou H. A., Pointon J. Credit scoring, statistical techniques and evaluation criteria: A review of the

literature // Intelligent Systems in Accounting, Finance and Management. — 2011. — Vol. 18. — P. 59–88.

8. Zhang Z., Li Y., Liu Y., Liu S. A local binary social spider algorithm for feature selection in credit scoring

model // Applied Soft Computing. — 2023. — Vol. 144. — Article 110549.

9. Tripathi D., Edla D. R., Cheruku R., Kuppili V. A novel hybrid credit scoring model based on ensemble

feature selection and multilayer ensemble classification // Computational Intelligence. — 2019. — Vol. 35.

— P. 371–394.

10. Zhang W., Yang D., Zhang S., Ablanedo-Rosas J. H., Wu X., Lou Y. A novel multi-stage ensemble model

with enhanced outlier adaptation for credit scoring // Expert Systems with Applications. — 2021. — Vol.

165. — Article 113872.

11. Abdullayev N. Credit scoring models in risk assessment and the specifics of their application in banks of

Uzbekistan // Siberian Financial School. — 2021. — P. 67–69. — DOI: 10.34020/1993-4386-2021-1-67-

69.

12. Komiljonov S., Sadikbaev F. Transparency and Explainability in AI Credit Scoring Systems: Case Study of

Interpretable ML Design in ScoreTech’s Five-Layer Model. — 2025.

13. ScienceDirect. — URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S095741741930377X .

14. ScienceDirect. — URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0950705117303568 .

15. ScienceDirect. — URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S037722172100196X .

16. ScienceDirect. — URL: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0377221715004208

Downloads

Published

2026-02-25

How to Cite

Nabiyeva , F. (2026). KREDIT SKORING TIZIMLARIDA SUN’IY INTELLEKT VA MASHINAVIY O‘QITISH TEXNOLOGIYALARINI QO‘LLASHNING ZAMONAVIY YONDASHUVLARI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4, 698–701. https://doi.org/10.5281/zenodo.22689373
Vol. 4 (2026): «RAQAMLI TRANSFORMATSIYA VA SUN'IY INTELLEKT» jurnali  Maxsus son_Mahalliy tezis