AHOLINING EKOLOGIK MADANIYATINI YUKSALTIRISHDA EKOLOGIK TAʼLIM, JAMOATCHILIK ISHTIROKI VA SHAXSIY JAVOBGARLIK: 2025–2026-YILLARDAGI INSTITUTSIONAL OʻZGARISHLAR TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22671566Abstract
Maqolada aholining ekologik madaniyatini yuksaltirishda ekologik taʼlim, jamoatchilik ishtiroki va shaxsiy
javobgarlikning oʻzaro bogʻliqligi tadqiq etilgan. 2025–2026-yillarda Oʻzbekistonda ekologik taʼlim va targʻibot sohasida yuz
bergan institutsional oʻzgarishlar — PQ‑184-son qaror bilan tasdiqlangan Konsepsiya, Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy
qoʻmitasining tashkil etilishi hamda «Ekomadaniyat» umummilliy loyihasi doirasidagi PQ‑110-son qaror — kompleks tahlil
qilingan. Milliy statistika qoʻmitasining rasmiy maʼlumotlari asosida Konsepsiyada belgilangan maqsadli koʻrsatkichlarning
amaldagi taʼlim kontingentiga nisbati hisoblab chiqilgan. Tadqiqot natijasida «ekologik bilim — ishtirok — shaxsiy masʼuliyat
— ekologik xulq-atvor» oʻzaro bogʻliqligiga asoslangan konseptual model taklif etilgan hamda oliy taʼlim tizimida ekologik
kompetensiyalarni kuchaytirish boʻyicha sakkizta amaliy tavsiya ishlab chiqilgan.
Keywords
ekologik madaniyat, ekologik taʼlim, jamoatchilik ishtiroki, shaxsiy javobgarlik, ekologik xulq-atvor, barqaror rivojlanish, oliy taʼlim, yashil taʼlim, Green University, ekologik kompetensiya.References
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 15-maydagi PQ-184-son “2030-yilgacha boʻlgan davrda
aholining ekologik madaniyatini yuksaltirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qarori. — Qonunchilik
maʼlumotlari milliy bazasi. — URL: https://lex.uz/docs/-7528761
2. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 27-maydagi 434-son “Oʻzbekiston
Respublikasida Ekologik taʼlimni rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi qarori. — Qonunchilik
maʼlumotlari milliy bazasi. — URL: https://lex.uz/docs/4354743
3. UNESCO. Education for Sustainable Development: A Roadmap. — Paris: UNESCO, 2020. — 62 p.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 18-noyabrdagi PQ-343-son “Oʻzbekiston Respublikasi
Ekologiya va iqlim oʻzgarishi milliy qoʻmitasi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori. —
Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi. — URL: https://lex.uz/uz/docs/-7847341
5. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 25-martdagi PQ-110-son “«Eko-madaniyat» umummilliy
loyihasi doirasida ekologik taʼlim, ilm-fan va targʻibotni jadallashtirishga oid kompleks chora-tadbirlar
toʻgʻrisida”gi qarori. — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi. — URL: https://lex.uz/uz/docs/-8100110
6. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 16-fevraldagi PF-22-son “«Mahallani rivojlantirish va
jamiyatni yuksaltirish» yilida ustuvor yoʻnalishlar boʻyicha islohotlar dasturlari va «Oʻzbekiston–2030»
strategiyasini amalga oshirish boʻyicha davlat dasturi toʻgʻrisida”gi Farmoni. — Qonunchilik maʼlumotlari
milliy bazasi. — URL: https://lex.uz/uz/docs/-8050787
7. Ajzen I. The Theory of Planned Behavior // Organizational Behavior and Human Decision Processes. —
1991. — Vol. 50, No. 2. — P. 179–211. — DOI: 10.1016/0749-5978(91)90020-T.
8. Stern P.C. New Environmental Theories: Toward a Coherent Theory of Environmentally Significant Behavior
// Journal of Social Issues. — 2000. — Vol. 56, No. 3. — P. 407–424. — DOI: 10.1111/0022-4537.00175.
9. Kollmuss A., Agyeman J. Mind the Gap: Why Do People Act Environmentally and What Are the Barriers
to Pro-Environmental Behavior? // Environmental Education Research. — 2002. — Vol. 8, No. 3. — P.
239–260. — DOI: 10.1080/13504620220145401.
10. Xoldarova M.O. Talabalarda ekologik madaniyatni shakllantirishning nazariy asoslari // Цифровизация
современного образования: проблема и решение. — 2023. — Vol. 1, No. 1. — B. 206–210. — DOI:
10.71337/inlibrary.uz.digitalization-modern-education.24693.
11. Mirzayeva D.Sh., Shamsiyeva D.M. Kichik maktab oʻquvchilarida ekologik madaniyatni shakllantirish //
Modern Science and Research. — 2025. — Vol. 4, No. 1. — B. 251–256. — ISSN 2181-3906. — DOI:
10.71337/inlibrary.uz.science-research.63441.
12. Mamajonova F.O. Yosh avlodda ekologik madaniyatni shakllantirishda taʼlim tizimining roli // Прикладные
науки в современном мире: проблемы и решения. — 2025. — Vol. 4, No. 11. — B. 128–133. — ISSN
2181-2020. — DOI: 10.71337/inlibrary.uz.zdaf.130179.
13. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. Oliy taʼlim tashkilotlarida tahsil olayotgan talabalar soni
(2025/2026 oʻquv yili boshiga). — Toshkent, 2026.
14. Oʻzbekiston Respublikasi Milliy statistika qoʻmitasi. Umumiy oʻrta taʼlim tashkilotlari oʻquvchilari soni
(2024/2025 oʻquv yili boshiga). — Toshkent, 2025.
15. Oʻzbekiston Respublikasining 2026-yil 4-maydagi OʻRQ-1143-son “Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza
qilish va tabiatdan foydalanish sohasidagi huquqbuzarliklarni sodir etganlik uchun javobgarlik kuchaytirilishi
munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga qoʻshimcha va oʻzgartirishlar
kiritish toʻgʻrisida”gi Qonuni. — Qonunchilik maʼlumotlari milliy bazasi. — URL: https://lex.uz/docs/8169998
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
