SANOAT 4.0 TEXNOLOGIYALARINING RAQAMLI IQTISODIYOT RIVOJLANISHI VA UZOQ MUDDATLI IQTISODIY O‘SISHDAGI ROLI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22327899Abstract
Mazkur maqolada Sanoat 4.0 texnologiyalarining raqamli iqtisodiyot rivojlanishi va uzoq muddatli
iqtisodiy o‘sishga ta’sir mexanizmlari tizimli ravishda tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi kiberjismoniy tizimlar, buyumlar
interneti (IoT), sun’iy intellekt, robototexnika, bulutli hisoblash, katta ma’lumotlar va raqamli egizaklar kabi texnologiyalar
iqtisodiy o‘sishga qaysi kanallar orqali ta’sir ko‘rsatishini nazariy va ssenariyli yondashuv asosida aniqlashdan iborat.
Tadqiqotda endogen o‘sish nazariyasi, umumiy omillar unumdorligi dekompozitsiyasi, komplementar aktivlar konsepsiyasi
va texnologik yetuklik indikatorlari birlashtirildi. Adabiyotlar sharhi Sanoat 4.0ning samarasi faqat uskunalar va dasturiy
ta’minot xarajatlari bilan emas, balki inson kapitali, ma’lumotlar sifati, interoperabellik, kiberxavfsizlik va boshqaruv
amaliyotlari bilan belgilanadiganini ko‘rsatadi. Mualliflik konseptual modelida ta’sir uch kanal orqali izohlanadi: real vaqt
ma’lumotlari asosida resurslar taqsimotini yaxshilash, kapitalning “aqlli” sifat yangilanishi va innovatsion ekotizimlar orqali
bilim diffuziyasini tezlashtirish. Ssenariyli hisob-kitoblarda raqamli yetuklik va komplementar shartlarning uyg‘unlashuvi
yuqori bo‘lgan holatda Sanoat 4.0ning o‘sishga hissasi sezilarli ortishi, fragmentatsiyalashgan joriy etishda esa kutilgan
samara cheklanishi asoslanadi. Natijalar raqamli va sanoat siyosatini yagona tizimda muvofiqlashtirish, kadrlar
tayyorlash, ma’lumotlar infratuzilmasi va standartlashtirishni texnologik investitsiyalar bilan bir vaqtda rivojlantirish
zarurligini ko‘rsatadi.
Keywords
Sanoat 4.0, raqamli iqtisodiyot, IoT, sun’iy intellekt, raqamli egizak, umumiy omillar unumdorligi, raqamli yetuklik, uzoq muddatli iqtisodiy o‘sish.References
1. Schwab, K. (2016). The Fourth Industrial Revolution. Geneva: World Economic Forum.
2. Kagermann, H., Wahlster, W., & Helbig, J. (2013). Recommendations for Implementing the Strategic
Initiative INDUSTRIE 4.0: Securing the Future of German Manufacturing Industry. Frankfurt/Main: acatech/
Forschungsunion.
3. Lasi, H., Fettke, P., Kemper, H.-G., Feld, T., & Hoffmann, M. (2014). Industry 4.0. Business & Information
Systems Engineering, 6(4), 239-242. https://doi.org/10.1007/s12599-014-0334-4
4. Brynjolfsson, E., & McAfee, A. (2014). The Second Machine Age: Work, Progress, and Prosperity in a
Time of Brilliant Technologies. New York: W. W. Norton & Company.
5. OECD. (2020). OECD Digital Economy Outlook 2020. Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/
bb167041-en
6. Brynjolfsson, E., Rock, D., & Syverson, C. (2021). The Productivity J-Curve: How Intangibles Complement
General Purpose Technologies. American Economic Journal: Macroeconomics, 13(1), 333-372. https://doi.
org/10.1257/mac.20180386
7. Acemoglu, D., & Restrepo, P. (2018). The Race between Man and Machine: Implications of Technology
for Growth, Factor Shares, and Employment. American Economic Review, 108(6), 1488-1542. https://doi.
org/10.1257/aer.20160696
8. Acemoglu, D., & Restrepo, P. (2019). Artificial Intelligence, Automation, and Work. In A. Agrawal, J. Gans,
& A. Goldfarb (Eds.), The Economics of Artificial Intelligence: An Agenda (pp. 197-236). Chicago: University of
Chicago Press.
9. Hilbert, M., & López, P. (2011). The World’s Technological Capacity to Store, Communicate, and Compute
Information. Science, 332(6025), 60-65. https://doi.org/10.1126/science.1200970
10. Growiec, J. (2022). Accelerating Economic Growth: Lessons from 200,000 Years of Technological
Progress and Human Development. Cham: Springer.
11. Бодрунов, С. Д. (ред.). (2019). Цифровая экономика: проблемы и перспективы развития в
условиях глобализации. Санкт-Петербург: ИНИР им. С. Ю. Витте.
12. Юсупов, Р. М., & Пашенко, Ф. Ф. (2021). Цифровая трансформация промышленности: методы,
модели, инструменты. Москва: Юрайт.
13. Karimov, A., & Tursunov, B. (2022). Raqamli iqtisodiyot va sanoatni transformatsiya qilish: nazariya va
amaliyot. Toshkent: Iqtisodiyot.
14. Abdug‘aniyev, A., & Rasulov, D. (2020). Sanoatda innovatsion rivojlanish va raqamli texnologiyalar:
iqtisodiy tahlil. Samarqand: Samarqand universiteti nashriyoti.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
