AYOLLAR TADBIRKORLIGI VA GENDER TENGLIGI: XITOY VA OʻZBEKISTON MEHNAT BOZORLARI TRANSFORMATSIYASI MISOLIDA
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.22178538Abstract
Ayollar tadbirkorligining rivojlanishi mehnat bozori transformatsiyasi sharoitida gender
tengligiga erishishning muqobil mexanizmi sifatida Xitoy va O‘zbekiston tajribasi misolida qiyosiy tahlil qilinadi.
Tadqiqotning maqsadi har ikki mamlakatda an’anaviy yollanma mehnat bozorida gender tafovuti saqlanib
qolayotgan bir sharoitda tadbirkorlik ayollarning iqtisodiy mustaqilligini oshirishning qay darajada samarali
vositasi bo‘la olishini aniqlashdan iborat. Mualliflik yondashuviga ko‘ra, ayollar tadbirkorligining muvaffaqiyatini
gender tengligini ta’minlovchi kengroq institutsional muhitdan, jumladan, parvarishlash yuklamasi, moliyaviy
xizmatlardan foydalanish imkoniyatlari va huquqiy tizimdan ajratilgan holda baholab bo‘lmaydi. Tadqiqotning
ilmiy yangiligi BMT Taraqqiyot dasturining O‘zbekiston bo‘yicha 2025-yilgi keng ko‘lamli so‘rov va fokus-guruh
tadqiqoti (4 019 respondent) ma’lumotlarini Xitoy tajribasi hamda xalqaro ilg‘or amaliyotlar (Finlyandiya va
Shimoliy Makedoniya) bilan yagona tizim doirasida qiyosiy tahlil qilishdan iborat. Tadqiqot natijalariga ko‘ra,
O‘zbekistonda tadbirkor ayollar uchun asosiy to‘siq moliyaviy resurslardan foydalanish imkoniyatidan ko‘ra, ish
va oilaviy majburiyatlar o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlash bilan bog‘liqligi asoslab berilgan
Keywords
ayollar tadbirkorligi, mehnat bozori transformatsiyasi, gender tengligi, Xitoy, O‘zbekiston, parvarishlash iqtisodiyoti, institutsional qo‘llab-quvvatlash, Women, Business and the LawReferences
1. Национальное бюро статистики Китая. China Statistical Yearbook 2023. – Beijing: China Statistics
Press, 2023. – 456 p.
2. Zhang L., Huang Y. Gender discrimination at work is dragging China’s growth // Peterson Institute for
International Economics (PIIE). – 2021.
3. International Labour Organisation (ILO). Statistical Data on Female Labour Force Participation. – Geneva:
ILO, 2021.
4. Gender Equality in China’s Labor Market 2025 // China Briefing. – 2025.
5. Wu R. Closing the Gap: What Can We Learn About Gender Parity From China and the U.S. // Forbes. –
2025. – March 7.
6. Цой М. П., Саидахмедова Д. С. Гендерное равенство – мировой опыт и практика Узбекистана //
Актуальные проблемы гуманитарных и естественных наук. – 2021.
7. Особенности правового регулирования гендерного равенства: международный и национальный
аспект // Актуальные проблемы гуманитарных наук. – 2021.
8. Zeitz W. Предпочтения в отношении дискриминации женщин в оплате труда // Spot.uz. – 2023. – 30
августа.
9. Всемирный банк. Гендерное равенство позволит Узбекистану вывести из бедности 700 тысяч
человек // Spot.uz. – 2024. – 27 марта.
10. United Nations. Convention on the Elimination of All Forms of Discrimination against Women (CEDAW). –
New York: UN General Assembly, 1979.
11. Цыганкова И. В., Хуан Инь, Дегтярев Н. И. Качество трудовой жизни женщин в Китайской Народной
Республике // Экономика труда. – 2022. – № 12. – С. 3123–3136.
12. World Bank. Gender at Work: A Companion to the World Development Report on Jobs. – Washington, DC:
World Bank Group, 2014.
13. World Bank. Women, Business and the Law 2026. – Washington, DC: World Bank Group, 2026.
14. UNDP. O‘zbekistonda ayollar tadbirkorligi: tahlil va tavsiyalar. – Toshkent: BMT Taraqqiyot dasturining
O‘zbekistondagi vakolatxonasi, 2025. – 62 b.
15. Risteska M. Roadmap for a Gender-Responsive Investment Climate in North Macedonia. – London;
Skopje: European Bank for Reconstruction and Development, 2023.
16. OECD; European Union. Inclusive Entrepreneurship Policies: Country Policy Assessment – Finland, 2018.
– Paris; Brussels: OECD Publishing, 2018.
17. Khera P., Ng S., Ogawa S., Sahay R. Women in Fintech: As Leaders and Users. – Washington, DC:
International Monetary Fund, 2022. – (IMF Working Paper).
18. Ybyshova K. Breaking Barriers: How Financial Inclusion Is Unlocking the Potential of Women Entrepreneurs
in Uzbekistan. – Washington, DC: IFC, 2025.
19. Dassanou M. E., Rusu D., Marchetti A. Women-Owned SMEs: A Business Opportunity for Financial
Institutions. – Washington, DC: World Bank Group, 2014.
20. O‘zbekiston Respublikasining 2019-yil 2-sentabrdagi “Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda
imkoniyatlar kafolatlari to‘g‘risida”gi O‘RQ-562-son Qonuni: https://lex.uz/docs/-4494849
21. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining 2021-yil 28-maydagi “2030-yilga qadar O‘zbekiston
Respublikasida gender tenglikka erishish strategiyasini tasdiqlash haqida”: SQ-297-IV-son qarori: https://
lex.uz/docs/-5466673
22. O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Senatining 2025-yil 18-martdagi “2030-yilga qadar O‘zbekiston
Respublikasida gender tenglikka erishish strategiyasini 2025-yilda amalga oshirish bo‘yicha kompleks
chora-tadbirlar dasturini tasdiqlash to‘g‘risida” SQ-102-V-sonli qarori: https://lex.uz/docs/-7482932
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT

This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.



