RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA KORXONALAR FAOLIYATI SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING NAZARIY-USLUBIY ASOSLARI

Authors

  • Sohib Jumaev

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.22091583

Abstract

Raqamli iqtisodiyot sharoitida korxonalar faoliyati samaradorligini oshirishning nazariyuslubiy
asoslari tadqiq etilgan. Tadqiqot iqtisodiy nazariyalarni qiyosiy tahlil qilish, tizimli yondashuv, kontenttahlil
hamda statistik tahlil metodlari asosida amalga oshirilgan. Raqamli iqtisodiyot kategoriyasining nazariy
evolyutsiyasi D. Tapscott, N. Negroponte, E. Brynjolfsson, K. Schwab va C. Perez qarashlari asosida o‘rganilib,
raqamlashtirishning korxona samaradorligiga ta’sir etuvchi to‘rtta asosiy mexanizmi — tranzaksion xarajatlarni
qisqartirish, resurslardan foydalanish samaradorligini oshirish, qaror qabul qilish sifatini yaxshilash hamda
biznes modelini transformatsiya qilish — ajratib ko‘rsatilgan. UNCTAD, McKinsey, Deloitte hamda BMT
Taraqqiyot dasturi ma’lumotlari asosida raqamlashtirishning mehnat unumdorligiga ta’siri miqdoriy jihatdan
baholangan. Korxonalarning raqamli yetuklik darajasini baholash uchun to‘rt blokdan iborat ko‘rsatkichlar tizimi
taklif etilgan hamda uni O‘zbekiston sharoitida qo‘llash bo‘yicha uslubiy tavsiyalar ishlab chiqilgan

Keywords

raqamli iqtisodiyot, korxona samaradorligi, raqamli transformatsiya, tranzaksion xarajatlar, dinamik qobiliyatlar, Solou paradoksi, mehnat unumdorligi, raqamli yetuklik, “Raqamli O‘zbekiston — 2030”, uslubiy yondashuv.

Author Biography

Sohib Jumaev

Muhammad al-Xorazmiy nomidagi
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti
Boshlang‘ich kasaba uyushma qo‘mitasi raisi


References

1. Forrester Research. The Global Digital Economy Will Reach $16.5 Trillion and Capture 17% of Global GDP

by 2028. – Cambridge, MA, 2024. – URL: Forrester Research.

2. World Bank. Sustainable Development of Digital Economy: Speech. – Washington, D.C., 2024. – 21

November. – URL: World Bank.

3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 28-apreldagi PQ-4699-son “Raqamli iqtisodiyot va

elektron hukumatni keng joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori // Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy

bazasi. – URL: Lex.uz.

4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son “Raqamli O‘zbekiston —

2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Farmoni //

Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi. – URL: Lex.uz.

5. UNDP. Digital Economy of Uzbekistan: The State of Digital Entrepreneurship and Artificial Intelligence. –

Tashkent: United Nations Development Programme, 2025. – URL: UNDP Uzbekistan.

6. Deloitte Insights. Where Are Organizations Getting the Most ROI from Tech Investments? – Deloitte

Development LLC, 2024.

7. Tapscott D. The Digital Economy: Promise and Peril in the Age of Networked Intelligence. – New York:

McGraw-Hill, 1995. – 368 p.

8. Negroponte N. Being Digital. – New York: Alfred A. Knopf, 1995. – 243 p.

9. Brynjolfsson E., McAfee A. The Second Machine Age: Work, Progress, and Prosperity in a Time of Brilliant

Technologies. – New York; London: W. W. Norton & Company, 2014.

10. McAfee A., Brynjolfsson E. Machine, Platform, Crowd: Harnessing Our Digital Future. – New York; London:

W. W. Norton & Company, 2017. – 416 p.

11. Schwab K. The Fourth Industrial Revolution. – Geneva: World Economic Forum, 2016. – 172 p.

12. Perez C. Technological Revolutions and Financial Capital: The Dynamics of Bubbles and Golden Ages. –

Cheltenham: Edward Elgar Publishing, 2002.

13. Coase R. H. The Nature of the Firm // Economica. – 1937. – Vol. 4, No. 16. – P. 386–405.

14. Williamson O. E. The Economic Institutions of Capitalism: Firms, Markets, Relational Contracting. – New

York: The Free Press, 1985.

15. Barney J. B. Firm Resources and Sustained Competitive Advantage // Journal of Management. – 1991. –

Vol. 17, No. 1. – P. 99–120.

16. Teece D. J., Pisano G., Shuen A. Dynamic Capabilities and Strategic Management // Strategic Management

Journal. – 1997. – Vol. 18, No. 7. – P. 509–533.

17. Romer P. M. Endogenous Technological Change // Journal of Political Economy. – 1990. – Vol. 98, No. 5,

Part 2. – P. S71–S102.

18. Бегалов Б. А., Абдуллаев М. Рақамли иқтисодиёт: дарслик. – Тошкент: Тошкент давлат иқтисодиёт

университети, 2023. – 365 б.

19. Головенчик Г. Г., Ковалев М. М. Цифровая экономика. – Минск: Издательский центр БГУ, 2019. – 395

с.

20. Маркова В. Д. Цифровая экономика: учебник. – М.: ИНФРА-М, 2020. – 186 с.

21. Deutsche Bank. Cloud and Innovation Partnership: Progress Report. – Frankfurt am Main, 2025.

22. McKinsey & Company. Capturing the True Value of Industry 4.0. – 2022. – 13 April. – URL: McKinsey &

Company.

23. McKinsey & Company. Projecting the Global Value of Cloud: $3 Trillion Is Up for Grabs. – 2022. – 28

November. – URL: McKinsey & Company.

24. Solow R. M. We’d Better Watch Out // New York Times Book Review. – 1987. – 12 July. – P. 36.

25. Саттикулова Г., Тургунов А. Влияние цифровой трансформации на прибыльность и экономическую

эффективность предприятий // Raqamli iqtisodiyot va axborot texnologiyalari. – 2026. – Т. 6, № 2. – С.

194–201.

Downloads

Published

2026-08-01

How to Cite

Jumaev , S. (2026). RAQAMLI IQTISODIYOT SHAROITIDA KORXONALAR FAOLIYATI SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING NAZARIY-USLUBIY ASOSLARI. GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT, 4(8), 407–411. https://doi.org/10.5281/zenodo.22091583
Vol. 4 No. 8 (2026): «Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot» jurnali 8-son