DAVLAT SEKTORI ICHKI AUDITIDA MUHIMLILIK VA RISK DARAJALARINI ANIQLASH JARAYONLARINI RAQAMLASHTIRISH: BIG DATA VA MASHINAVIY O‘RGANISHGA ASOSLANGAN IT-AUDIT PLATFORMASI KONSEPSIYASI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21538450Ключевые слова:
IT-audit platformasi, raqamlashtirish, katta hajmdagi ma’lumotlar (Big Data), mashinaviy o‘rganish, bulutli texnologiyalar, ichki audit, davlat sektori, avtomatlashtirishАннотация
Maqolada davlat sektorida ichki audit jarayonlarida muhimlilik va risk darajalarini aniqlashni
raqamlashtirishga mo‘ljallangan IT-audit platformasi konsepsiyasi ishlab chiqilgan. Tadqiqot muammosi milliy
amaliyotda ayrim jarayonlarning asosan qo‘lda bajarilishi natijasida vaqt sarfi va xatoliklar ehtimolining ortishi
bilan izohlanadi. Tizimli yondashuv, modellashtirish va prognozlash usullari asosida uch darajali arxitektura
hamda to‘rtta funksional moduldan iborat platforma konsepsiyasi, katta hajmdagi ma’lumotlar va mashinaviy
o‘rganish texnologiyalaridan foydalanishning sakkizta yo‘nalishi, shuningdek, 2025–2030-yillarga mo‘ljallangan
olti bosqichli joriy etish rejasi taklif etilgan. Hisob-kitoblarga ko‘ra, loyihaning besh yillik sof samarasi 42,5
mlrd so‘mni, sof samaraning boshlang‘ich investitsiyaga nisbati esa qariyb 9,4 baravarni tashkil etishi mumkin.
Tadqiqot natijalari davlat sektorida ichki auditni raqamli rivojlantirish uchun uslubiy asos bo‘lib xizmat qilishi
mumkin.
Библиографические ссылки
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 5-oktabrdagi PF-6079-son «“Raqamli O‘zbekiston —
2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni //
Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. https://lex.uz/docs/-5030957
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2026-yil 16-fevraldagi PF-21-son «Mamlakat taraqqiyotining
2030-yilgacha mo‘ljallangan ustuvor yo‘nalishlari doirasida islohotlarni izchil davom ettirish va yangi
bosqichga olib chiqishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi Farmoni // Qonunchilik ma’lumotlari
milliy bazasi. https://lex.uz/uz/docs/-8050769
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 21-avgustdagi PQ-3231-son «Ta’lim va tibbiyot
muassasalarini moliyalashtirish mexanizmini hamda davlat moliyaviy nazorati tizimini yanada
takomillashtirish to‘g‘risida»gi qarori // Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. https://lex.uz/docs/3323258
4. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 1-avgustdagi 416-son «Davlat organlari
va tashkilotlarining ichki audit xizmati to‘g‘risidagi namunaviy nizomni tasdiqlash haqida»gi qarori //
Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. https://lex.uz/docs/-6136910
5. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2026-yil 13-martdagi 100-son «Davlat organlari va
tashkilotlarida ichki audit faoliyatini raqamlashtirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida»gi qarori //
Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi. https://lex.uz/docs/-8083038
6. American Institute of Certified Public Accountants. Guide to Audit Data Analytics. – Hoboken, NJ: John
Wiley & Sons, 2018. – 160 p. – DOI: 10.1002/9781119499770.
7. Appelbaum D., Kogan A., Vasarhelyi M. A. Big Data and Analytics in the Modern Audit Engagement:
Research Needs // Auditing: A Journal of Practice & Theory. – 2017. – Vol. 36, No. 4. – P. 1–27. – DOI:
10.2308/ajpt-51684.
8. Arens A. A., Elder R. J., Beasley M. S., Hogan C. E. Auditing and Assurance Services: An Integrated
Approach. – 16th ed. – Harlow: Pearson Education, 2017.
9. Cao M., Chychyla R., Stewart T. Big Data Analytics in Financial Statement Audits // Accounting Horizons.
– 2015. – Vol. 29, No. 2. – P. 423–429. – DOI: 10.2308/acch-51068.
10. Committee of Sponsoring Organizations of the Treadway Commission. Enterprise Risk Management —
Integrating with Strategy and Performance. – New York: COSO, 2017.
11. Government Accountability Office; Council of the Inspectors General on Integrity and Efficiency. Financial
Audit Manual. Volume 1. GAO-18-601G. – Washington, D.C.: GAO, 2018. – Updated April 2020.
12. Huang F., No W. G., Vasarhelyi M. A., Yan Z. Audit Data Analytics, Machine Learning, and Full Population
Testing // The Journal of Finance and Data Science. – 2022. – Vol. 8. – P. 138–144. – DOI: 10.1016/j.
jfds.2022.05.002.
13. Institute of Chartered Accountants in England and Wales; Dubai Financial Services Authority. Understanding
the Impact of Technology in Audit and Finance. – London: ICAEW, 2018.
14. Institute of Internal Auditors. Global Internal Audit Standards. – Lake Mary, Florida: The Institute of Internal
Auditors, 2024.
15. Ibragimov A. K., Sugirbayev B. B. Budjet nazorati va auditi: o‘quv qo‘llanma. – Toshkent: infoCOM.UZ,
2010. – 192 b.
16. INTOSAI. ISSAI 100: Fundamental Principles of Public-Sector Auditing. – Vienna: International
Organization of Supreme Audit Institutions, 2019.
17. INTOSAI. GUID 2900: Guidance to the Financial Auditing Standards. – Vienna: International Organization
of Supreme Audit Institutions, 2021.
18. INTOSAI. GUID 5100: Guidance on Audit of Information Systems. – Vienna: International Organization of
Supreme Audit Institutions, 2019.
19. Kokina J., Davenport T. H. The Emergence of Artificial Intelligence: How Automation Is Changing Auditing
// Journal of Emerging Technologies in Accounting. – 2017. – Vol. 14, No. 1. – P. 115–122. – DOI: 10.2308/
jeta-51730.
20. Krieger F., Drews P., Velte P. Explaining the (Non-)Adoption of Advanced Data Analytics in Auditing:
A Process Theory // International Journal of Accounting Information Systems. – 2021. – Vol. 41. – Art.
100511. – DOI: 10.1016/j.accinf.2021.100511.
21. Mehmonov S. U. Budjet tashkilotlarida ichki audit faoliyatining nazariy hamda amaliy jihatlari // Iqtisod va
moliya. – 2015. – № 10. – B. 52–57.
22. Pickett K. H. S. The Internal Auditing Handbook. – 3rd ed. – Chichester: John Wiley & Sons, 2010. – 1070
p.
23. Xamidova Z. U. Budjet tashkilotlarida ichki audit va moliyaviy nazorat xizmatlari faoliyatini samarali tashkil
qilish masalalari: monografiya. – Toshkent: VNESHINVESTPROM, 2021. – 183 b.
Загрузки
Опубликован
Как цитировать
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 ЗЕЛЁНАЯ ЭКОНОМИКА И РАЗВИТИЕ

Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.