OʻZBEKISTON RESPUBLIKASIDA MAKTABGACHA TAʼLIM TASHKILOTLARI FAOLIYATINI MOLIYALASHTIRISHDA XORIJIY DAVLATLAR TAJRIBALARIDAN FOYDALANISH ISTIQBOLLARI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.20666650Abstract
Ushbu maqolada Oʻzbekiston Respublikasida maktabgacha taʼlim tashkilotlari faoliyatini
moliyalashtirish tizimini takomillashtirishda xorijiy davlatlar tajribalaridan foydalanish istiqbollari ilmiy-amaliy
jihatdan yoritilgan. Maktabgacha taʼlimni moliyalashtirish tushunchasi faqat budjet mablagʻlarini ajratish jarayoni
sifatida emas, balki bolalarning sifatli taʼlim-tarbiyadan teng foydalanishini taʼminlaydigan moliyaviy, tashkiliy,
huquqiy va ijtimoiy mexanizmlar majmui sifatida talqin qilinadi. Maqolada davlat budjeti, mahalliy budjetlar,
davlat-xususiy sheriklik, nodavlat maktabgacha taʼlim tashkilotlari, oilaviy bogʻchalar, xalqaro moliya institutlari,
grantlar, subsidiya va kompensatsiyalar tizimining oʻzaro bogʻliqligi ochib beriladi. Xorijiy tajriba tahlilida
davlat kafolati, bola boshiga moliyalashtirish, ijtimoiy yoʻnaltirilgan subsidiya, sifat indikatorlariga asoslangan
mablagʻ taqsimoti va raqamli monitoring mexanizmlarining ahamiyati asoslanadi. Oʻzbekiston sharoitida ushbu
tajribalardan foydalanish milliy huquqiy baza, hududiy ehtiyoj, aholining toʻlov qobiliyati, demografik oʻsish,
xususiy sektor salohiyati va taʼlim sifati mezonlarini uygʻunlashtirish orqali natijador boʻlishi mumkin
Keywords
maktabgacha taʼlim, moliyalashtirish mexanizmi, davlat budjeti, mahalliy budjet, davlatxususiy sheriklik, nodavlat maktabgacha taʼlim tashkiloti, oilaviy bogʻcha, subsidiya, kompensatsiya, xorijiy tajriba, bola boshiga moliyalashtirish, taʼlim sifati, ijtimoiy adolat, raqamli monitoringReferences
1. Oʻzbekiston Respublikasining 2020-yil 23-sentyabrdagi “Taʼlim toʻgʻrisida”gi O‘RQ-637-son Qonuni
// URL: https://lex.uz/docs/-5013007
2. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 16-dekabrdagi “Maktabgacha taʼlim va tarbiya toʻgʻrisida”gi
OʻRQ-595-son Qonuni // URL: https://lex.uz/docs/-4646908
3. Oʻzbekiston Respublikasining 2019-yil 10-maydagi “Davlat-xususiy sheriklik toʻgʻrisida”gi O‘RQ-
537-son Qonun // URL: https://lex.uz/docs/-4329270.
4. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-maydagi “Oʻzbekiston Respublikasi maktabgacha
taʼlim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi PQ-4312-son qarori // URL:
5. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2025-yil 12-fevraldagi “2025-2026-yillarda
bolalarni maktabgacha taʼlim bilan qamrab olish darajasini oshirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar
toʻgʻrisida”gi 83-son qarori // URL: https://lex.uz/docs/-7375282.
6. Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 2-avgustdagi “Maktabgacha taʼlim sohasida davlat-xususiy sheriklik
munosabatlarini zamonaviy raqamli texnologiyalar yordamida soddalashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 426-
son qarori // URL: https://lex.uz/docs/-6141472.
7. Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 18-dekabrdagi “Maktabgacha taʼlim
tizimini raqamlashtirish va maktabgacha taʼlim tashkilotlari faoliyatini yanada takomillashtirishning qoʻshimcha
chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 848-son qarori // URL: https://lex.uz/docs/-7271280
8. Nasurova K.R. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari faoliyatini moliyalashtirishning xorij tajribalari va
ulardan foydalanish imkoniyatlari // International Finance and Accounting. - 2024. - № 3. https://interfinance.
tsue.uz/wp-content/uploads/2025/02/6Nasurova-Kamolaxon.pdf.
9. Nasurova K.R. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarini moliyalashtirishda davlat-xususiy sherikligining
ahamiyati // International Finance and Accounting. - 2024. - № 5. https://interfinance.tsue.uz/wp-content/
uploads/2025/02/6Nasurova-Kamolaxon-2.pdf.
10. Nasurova K.R. Maktabgacha taʼlim tashkilotlari faoliyatini rivojlantirishning moliyaviy mexanizmini
takomillashtirish // Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot. - 2023. - № 10.
11. OECD. Education at a Glance 2025: OECD Indicators. - Paris: OECD Publishing, 2025. https://
www.oecd.org/en/publications/education-at-a-glance-2025_1c0d9c79-en.html.
12. UNESCO. Uzbekistan: Global Education Monitoring Report country case study. - UNESCO, 2026.
https://www.unesco.org/gem-report/en/2026-gem-report-country-case-studies/uzbekistan.
13. World Bank Group. Shaping the Future: Building Foundational Skills through Early Childhood
Education and Inclusive Learning in Europe and Central Asia. - 2025. https://www.worldbank.org/en/
results/2025/04/15/building-foundational-skills-through-early-childhood-education-and-inclusive-learning-ineurope-
and-central-asia.
14. UNICEF Uzbekistan. Quality pre-school education is essential for ensuring the best start in children’s
lives. - 2024. https://www.unicef.org/uzbekistan/en/press-releases/quality-pre-school-education-essentialensuring-
best-start-childrens-lives.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
