XARAJATLAR HISOBINI YURUTISHNING ZAMONAVIY USULLARI TAHLILI
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.19982540Keywords:
xarajatlar hisobi, boshqaruv hisobi, zamonaviy usullar, ABC costing, raqamli texnologiyalar, samaradorlik, moliyaviy natijalar, optimallashtirishAbstract
Ushbu maqolada xarajatlar hisobini yuritishning zamonaviy usullari, ularning iqtisodiy
mohiyati hamda amaliyotda qo‘llash xususiyatlari tahlil qilingan. Xususan, an’anaviy va innovatsion
yondashuvlar o‘rtasidagi farqlar, xarajatlarni boshqarish samaradorligini oshirishda ilg‘or usullarning ahamiyati
yoritilgan. Tadqiqot jarayonida xarajatlar hisobini yuritishda raqamli texnologiyalardan foydalanish imkoniyatlari
hamda ularning korxona moliyaviy natijalariga ta’siri ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, zamonaviy usullarni joriy
etish orqali resurslardan oqilona foydalanish va boshqaruv qarorlarini qabul qilish sifatini oshirish masalalari
asoslab berilgan.
References
1. “Mahsulot (ishlar, xizmatlar)ni ishlab chiqarish va sotish xarajatlarining tarkibi hamda moliyaviy
natijalarni shakllantirish tartibi to‘g‘risidagi Nizom”. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1999-yil
5-fevraldagi 54-son qarori (o‘zgartirish va qo‘shimchalar bilan).
2. “Xo‘jalik subyektlari xarajatlari va moliyaviy natijalarini shakllantirish hisobini takomillashtirish tartibi
to‘g‘risida” (o‘zgartirish va qo‘shimchalar bilan). O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2003-yil
1-oktyabrdagi 444-son qarori.
3. O‘zbekiston Respublikasi 4-son BHMS “Tovar-moddiy zaxiralar” (O‘zbekiston Respublikasi Adliya
vazirligida 2020-yil 30-iyunda 3259-raqam bilan ro‘yxatga olingan).
4. O‘zbekiston Respublikasi 5-son BHMS “Asosiy vositalar” (O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida
2024-yil 9-avgustda 3546-raqam bilan ro‘yxatga olingan).
5. O‘zbekiston Respublikasi 11-son BHMS “Ilmiy tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlanmalariga
xarajatlar” (O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida 2024-yil 25-iyulda 3535-raqam bilan ro‘yxatga olingan).
6. O‘zbekiston Respublikasi 19-son BHMS “Inventarizatsiyani tashkil etish va o‘tkazish” (O‘zbekiston
Respublikasi Adliya vazirligida 2024-yil 12-avgustda 3548-raqam bilan ro‘yxatga olingan).
7. Бузгалин А. В., Колганов А. И. Постклассическая политическая экономия: потенциал решения
проблем социально-экономической политики // Вопросы политической экономии. – 2016. – №2. – С.
10–35.
8. Ляндау Ю. В. История развития процессного подхода к управлению // Статистика и экономика.
– 2013. – №6. – С. 65–68.
9. Kaplan R. S., Anderson S. R. Time-Driven Activity-Based Costing: A Simpler and More Powerful
Path to Higher Profits. – Harvard Business Press, 2007.
10. Womack J. P., Jones D. T. Lean Thinking: Banish Waste and Create Wealth in Your Corporation //
Journal of the Operational Research Society. – 1997. – Vol. 48(11). – P. 1148.
11. Maher M. W., Stickney C. P., Weil R. L. Managerial Accounting: An Introduction to Concepts,
Methods and Uses. – 2006.
12. Edwards J. D. This New Costing Concept – Direct Costing? // Accounting Review. – 1958. – P.
561–567.
13. Miles L. D. Techniques of Value Analysis and Engineering. – Miles Value Foundation, 2015.
14. Ковалёв А. С. Концептуальный подход к построению системы учета затрат предприятия //
Вестник Южно-Уральского государственного университета. Серия: Экономика и менеджмент. – 2015. –
Т. 9, №2. – С. 97–104.
15. Костромина А. Ю., Колесник Н. Ф. Современные методы учета затрат на производство //
Контентус. – 2014. – №9(26). – С. 46–51.
16. Вахрушина М. А. Стандартизация российского управленческого учета как условие его
дальнейшего развития // Учет. Анализ. Аудит. – 2018. – Т. 5, №3. – С. 72–81.
17. Чая В. Т., Чупахина Н. И. Перспективы развития управленческого учета // Экономический
анализ: теория и практика. – 2007. – №22.
18. Muxametov A., Matkuliyeva S. Qayta ijaraga olish uchun asosiy vositalarni sotish hisobi // Ilg‘or
iqtisodiyot va pedagogik texnologiyalar. – 2024. – Vol. 1, No. 1. – P. 109–118.
19. Hasanov B. A., Xoshimov A. A., Muhamedov A. B., Abduvoxidov A. A. Buxgalteriya hisobi: oliy
ta’limning 5230100 – “Iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar bo‘yicha)” va 5230200 – “Menejment (tarmoqlar va
sohalar bo‘yicha)” bakalavriat ta’lim yo‘nalishlari uchun darslik / B. A. Hasanov tahriri ostida. – Toshkent, 2020.
– 1025 b.
Downloads
Published
How to Cite
Issue
Section
License
Copyright (c) 2026 GREEN ECONOMY AND DEVELOPMENT
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.